Yaşanabilir gezegenler bu yıldızların etrafında olabilir

Güneş’e göre daha uzun ömürlü ve kırmızı cücelere kıyasla daha sakin olabilen K tipi yıldızlar, yaşam için gereken “uzun zaman” ve “daha istikrarlı ortam” ikilisini bir araya getirebilecek adaylar arasında görülüyor. Yeni bir çalışma da Güneş’e komşu uzayda bu yıldızların kapsamlı bir “adres defterini” çıkararak araştırmacılara yol haritası sunuyor.

NEDEN BU YILDIZLAR?

Bir gezegenin yaşama elverişli olması için sadece doğru uzaklıkta bulunması yetmiyor. Yıldızının milyarlarca yıl boyunca istikrarlı kalması gerekiyor. Çünkü bazı dev yıldızlar hidrojen yakıtını çok hızlı tüketip birkaç milyon yılda parlayıp sönüyor; bu da yaşamın ortaya çıkması ve karmaşık hale gelmesi için çoğu senaryoda yeterli bir süre değil. Örneğin çok büyük kütleli mavi süperdevler “hızlı yaşayıp hızlı tükenebiliyor.”

Güneş benzeri G tipi yıldızlar yaklaşık 10 milyar yıl ana kolda kalabiliyor ve Dünya örneği, bu istikrarın ne kadar belirleyici olabileceğini gösteriyor. K tipi yıldızlar ise Güneş’ten daha serin ve daha düşük kütleli oldukları için 20 ila 70 milyar yıl aralığında yaşayabiliyor. Bu, astronomların dilinde oldukça net bir avantaj: Aynı türden gezegen koşulları sağlansa bile, yaşamın filizlenmesi ve evrilmesi için daha “geniş bir zaman penceresi” sunuyor.

Bir diğer kritik nokta, yıldız etkinliği. Kırmızı cüceler (M tipi) sayıca çok olsalar da sık parlamaları ve yüksek enerjili ışınım üretimleri, yakın yörüngedeki gezegenlerin atmosferlerini zamanla aşındırabilir. K tipi yıldızlarda bu tür aşırılıklar genellikle daha sınırlı. Bu nedenle K cüceleri, “ne çok sıcak ve kısa ömürlü, ne de fazla hırçın” yıldızlar olarak, yaşanabilirlik tartışmalarında daha sık anılmaya başladı.

YAKINIMIZDAKİ ADAYLAR LİSTELENDİ

Araştırmacılar, Güneş’e yakın uzayda 2 binden fazla K tipi yıldızın kapsamlı bir envanterini çıkardı. 33 parsek (yaklaşık 108 ışık yılı) içindeki 580 K cücesi için ayrıntılı tayf ölçümleri yapıldı; yıldızların yaşı, dönüş hızı, sıcaklığı ve Samanyolu’ndaki konumu gibi özellikleri belirlendi. Çalışmada hem güney hem kuzey yarımküredeki teleskoplardan yararlanılması sayesinde gökyüzünün tamamına yakın bir bölümünde tarama yapılabildi.

Ekip, özellikle “olgun” ve “sakin” yıldızları öne çıkarıyor: Çünkü genç yıldızlar daha hareketli olabiliyor, bu da gezegenler için daha fazla yüksek enerjili radyasyon ve daha zor bir atmosfer dengesi anlamına gelebiliyor. Bu çerçevede çalışma, 529 düşük etkinlikli K yıldızını, Dünya benzeri karasal gezegen aramalarında “en iyi hedefler” arasında işaretliyor.

Dikkat çeken bir başka not da şu: Bu örneklemde doğrulanmış gezegen barındırdığı bilinen yıldız sayısı şimdilik sınırlı (yaklaşık yüzde 7,5; 44 yıldız). Araştırmacılara göre bunun önemli nedeni, K yıldızlarının bugüne dek daha az “yakalanması.” Güneş benzeri yıldızlar daha parlak olduğu için gezegenlerini tespit etmek daha kolay; kırmızı cücelerde ise yıldız-gezegen oranı gözlemleri avantajlı hale getiriyor. Yani K tiplerinin geri planda kalması, potansiyellerinin düşük olduğu anlamına gelmiyor; çoğu zaman mesele “nerenin daha kolay gözlendiği.”