“Kayıp” galaksiyi Hubble görüntüledi

Yaklaşık 50 milyon ışık yılı uzakta yer alan bu dev yıldız sistemi, kulağa inanılmaz uzak gelse de gökbilimcilerin “yakın evren” dediği komşu sayılabilecek bölgenin bir parçası.

NEDEN “KAYIP” DENİYOR?

NGC 4535’in lakabı “Kayıp Galaksi”. Çünkü küçük amatör teleskoplarla bakıldığında oldukça sönük görünüyor; sarmal kolları ve iç yapısı kolay seçilmiyor. Yani gökyüzünde “orada” ama ayrıntıları, çoğu gözlem için adeta saklanmış durumda. Hubble ise atmosfer engeline takılmadığı için bu gizlenen detayları tek tek ortaya çıkarabiliyor: Galaksinin kolları boyunca dizilmiş yıldız kümeleri, aralarına serpilmiş gaz bulutları ve daha yeni yeni parlayan genç yıldız bölgeleri…

GALAKSİNİN “DOĞUM HARİTASI” ÇIKARILIYOR

Bu görüntü yalnızca estetik bir fotoğraf değil; aynı zamanda bir tür yıldız doğum haritası. Bilim insanları, yakın galaksilerde yıldızların doğduğu bölgeleri tek tek sayıp sınıflandırdıkları büyük bir çalışmanın parçası olarak NGC 4535’i de mercek altına alıyor. Burada odaklanan yerler, “H II bölgesi” denen alanlar: Kısaca, yeni doğmuş sıcak yıldızların çevresinde gazı ışıldatan, galaksinin içinde “yeni yıldız yapımı”nın en canlı yaşandığı kozmik kreşler.

Bu kadar çok farklı galakside bu bölgeleri incelemek önemli çünkü her galaksi aynı değil: Kimi daha sakin, kimi daha hareketli; kimi gaz bakımından zengin, kimi daha “kuru”. Araştırmacılar, bu büyük karşılaştırma sayesinde “Yıldız oluşumu her yerde aynı kurallarla mı işliyor, yoksa ortam değiştikçe tarif de değişiyor mu?” sorusuna daha net yanıt arıyor.

KIRMIZI PARILTI NE ANLATIYOR?

Yeni görüntünün en çarpıcı katkılarından biri, galaksinin içinde yer yer görülen yoğun kırmızı ışıltı. Bu parlama, çok genç ve çok büyük kütleli yıldızların etrafındaki gazın ışıldamasından kaynaklanıyor. Yani kırmızı görünen yerler, aslında “Burada yakın zamanda yıldız doğdu” diyen doğal işaretler gibi. Bu ayrıntı sayesinde bilim insanları, NGC 4535 gibi galaksilerin zaman içinde nasıl değiştiğini ve sarmal kolların hangi kısımlarının daha aktif olduğunu daha net okuyabiliyor.

NGC 4535 BİZE NE SÖYLÜYOR?

Bir galaksiyi anlamak, sadece kaç yıldızdan oluştuğunu bilmekle bitmiyor. “Yeni yıldızlar nerede ve hangi hızla doğuyor?”, “Gaz nerede toplanıyor?”, “Sarmal kollar bu süreci nasıl tetikliyor?” gibi sorular, galaksilerin evrimini anlamanın anahtarı. NGC 4535 de bu açıdan çok değerli bir örnek: Hem nispeten yakın sayılabilecek bir mesafede, hem de yerden bakınca sönük kaldığı için uzun süre ‘hakkında az şey bilinen’ galaksilerden biri.